Işık Kaynakları: Doğal mı, Yapay mı? Kes-Yapıştır

Bu etkinlik ne işe yarar?

Öğrenci, kendiliğinden ışık veren varlıkları (ışık kaynakları) doğal ve yapay olarak ayırır ve ışık kaynağı gibi görünen ama ışığı yalnızca yansıtan varlıkları (Ay, ayna) fark eder. Böylece “Ay ışık kaynağıdır.” gibi yaygın bir yanılgı erkenden düzeltilir.

Uygulama adımları

1. “Karanlık bir odada neleri görebiliriz?” diye sorun. “Kendiliğinden ışık veren varlıklara ışık kaynağı denir.” deyin.
2. “Doğada kendiliğinden bulunan ışık kaynaklarına doğal, insanların yaptığı ışık kaynaklarına yapay ışık kaynağı denir.” diye açıklayın.
3. Mümkünse el feneri ve ayna gösterimini yapın: ayna ışığı kendisi üretmez, üzerine gelen ışığı yansıtır.
4. Dokuz kartı kestirin. Öğrenci her kartı önce masada doğru sütunun altına koysun.
5. Birlikte kontrol edin, sonra kartları yapıştırsın.
6. “Ay geceleri neden parlak görünüyor?” sorusunu tartışın: Ay, Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır.

Değerlendirme

• Yanıt anahtarı: Doğal ışık kaynağı → Güneş, yıldız, ateş böceği. Yapay ışık kaynağı → masa lambası, el feneri, mum. Işık kaynağı değil → Ay, ayna, elma.
• Dokuz kartın en az yedisini doğru sütuna yerleştirdi mi?
• Ay’ın ve aynanın neden ışık kaynağı olmadığını kendi cümleleriyle açıklayabiliyor mu?
• Çevresinden kartlarda olmayan bir doğal ve bir yapay ışık kaynağı örneği verebiliyor mu (ör. şimşek, trafik lambası)?

Kazanımlar

• Işık kaynaklarını doğal ve yapay ışık kaynakları olarak sınıflandırır. (Program kodu doğrulanmalı)
• Işık kaynağı olan ve olmayan varlıkları ayırt eder. (Program kodu doğrulanmalı)

Özel gereksinimler için uyarlamalar

• Soyut kavramlarda zorlanan öğrenciler için sınıfı karartıp el fenerini yakın, sonra aynayı fenerin önüne tutun: 'Fener ışık yapıyor, ayna yalnızca geri yolluyor.' farkını gösterin.
• İnce motor güçlüğü olan öğrenciler için kartları önceden kesin; öğrenci kartı doğru sütuna koysun, yapıştırmayı yetişkin yapsın.
• Okuma güçlüğü olan öğrenciler için kart adlarını sesli okuyun; kart çizimleri kelimeyi tanımaya yardımcı olur.
• Dikkat güçlüğü olan öğrenciler için önce yalnızca iki sütunla (doğal ve yapay) başlayın, üçüncü sütunu ikinci aşamada ekleyin.

Yayın: 1 Kasım 2026